Wystawa Heliograwiury aktu z lat 20-tych XX wieku Stanisława Juliana Ignacego Ostroroga ze zbiorów Zbigniewa Wielowiejskiego będzie prezentowana w Galerii 'Ciasna' w Jastrzębiu Zdroju w dniach 02-26 czerwca 2011 roku.

Wernisaż wystawy i spotkanie ze Zbigniewem Wielowiejskim odbędzie się 02.06.2011, o godz. 18:00


Prezentowanie widzom starej fotografii jest dla mnie zawsze czymœ wyjštkowym. Porównałbym to nawet do pewnego rodzaju spektaklu, podczas którego zabiera się zebranych w dalekš podróż w odległe lata, aż do tych chwil, które, zastygłe w ułamku sekundy, ukazujš jakże ulotny obraz minionej rzeczywistoœci.

Fotografia posiada wiele aspektów, z różnej więc perspektywy można pokazać jej oblicze. Jednym jednak z najbardziej tajemniczych jej wizerunków jest akt kobiecy. Jest to ten rodzaj fotograficznego obrazu, który już od zarania tej sztuki wywoływał goršce kontrowersje. Po latach okazać się jednak miało, że to właœnie akt najlepiej poradził sobie z przetaczajšcymi się przez lata trendami kulturowymi, zachowujšc swój indywidualny, ponadczasowy wymiar. Jednym z najwybitniejszych reprezentantów tejże twórczoœci był fotograf polskiego pochodzenia, który w latach 20./30. XX wieku wyrobił sobie w Paryżu, ówczesnej stolicy œwiatowej fotografii, wielkš renomę.

Postać Stanisława Juliana Ignacego Ostroroga, bo to o tego artystę chodzi, jest tak tajemnicza, że trudno stworzyć wokół niego solidne biograficzne fundamenty. Urodził się 12 wrzeœnia 1863 roku w Anglii i tam też, pod okiem swojego doœwiadczonego ojca, stawiał pierwsze fotograficzne kroki. Jego ojciec, Hrabia Stanisław Julian Ostroróg, już we wczesnych latach 60. rozpoczšł karierę fotograficznš, najpierw w Marsylii, następnie Paryżu, a pod koniec życia w Londynie. Po kilku latach pracy w Londynie spotyka go niezwykły zaszczyt, który był jakby potwierdzeniem jego popularnoœci, otrzymuje on mianowicie tytuł; ,,Photographer to the Queen”.

Hrabia Ostroróg już od wielu lat używał pseudonimu artystycznego Walery, pseudonimu, który po latach przejšć miał po nim właœnie jego syn Stanisław Julian Ignacy.

Młody Ostroróg wzrastał więc u boku ojca, uczšc się automatycznie nowej sztuki fotografii. Nic więc dziwnego, że w wieku już dojrzałym rozpoczyna najpierw pracę z ojcem w jego londyńskim atelier, a później, po nagłej œmierci ojca, przejmuje jego zakład. Syn starego mistrza był prawdopodobnie jeszcze na tyle niedoœwiadczony, że nie potrafił sobie poradzić z ciężarem popularnoœci zakładu ojca przy Regent Street 164. Zamyka on więc ów zakład i przeprowadza się na Beker Street 51, podejmujšc współpracę z innym znanym fotografem londyńskim - Alfredem Ellisem. Stanisław Julian Ignacy Ostroróg, teraz już także jako Walery, szukał być może nowego wyzwania, nowych idei, które znalazł rozpoczynajšc pracę z Ellisem. Ellis już od wielu lat fotografował przedstawicieli londyńskich scen teatralnych.
Aktorzy i aktorki w naturalny sposób potrafili zaprezentować swojš postać, co jakby automatycznie wprowadzało obraz fotograficzny w nowy artystyczny wymiar. I właœnie ta tematyka zdjęć miała się dla Walerego stać ulubionš.
Walery pracuje do około 1908 roku z Ellisem. Na poczštku nowego stulecia przeprowadza się do Paryża, otwierajšc swoje atelier przy Rue de Londres 9. Pod tym samym adresem, już w latach 70. XIX wieku, pracował jego ojciec, Hrabia Ostroróg. Już na pierwszych kartonikach firmowych z jego nowego zakładu pojawiajš się aktorki paryskich teatrzyków. Walery nasiškał przez lata wyjštkowš atmosferš Paryża, czerpišc swoje natchnienie z przetaczajšcych się przez miasto nowatorskich kierunków w sztuce. Wzrastał więc on najpierw w przepięknej aurze Art Nouveau (Secesji), barwnej epoce płynnych linii, swobodnej kompozycji i charakterystycznej ornamentyki czerpišcej swoje idee ze sztuki japońskiej. Najbardziej widoczne staje się to chociażby na przykładzie pocztówek, które wykonywał w setkach egzemplarzy. Widniały na nich aktorki paryskich wodewili, których zdjęcia były następnie w sposób bardzo dekoracyjny ręcznie kolorowane. To właœnie dzięki tego typu twórczoœci firma Walery zyskała sobie tak ogromnš popularnoœć. W cišgu kolejnych dwudziestu lat rynek francuski zasypany został tysišcami pocztówek jego autorstwa. Znajdowały się na nich aktorki teatrzyków Folies Bergère, Moulin Rouge, L'Européen czy Casino de Paris, żeby wspomnieć tylko te najpopularniejsze.
Nadchodzšce lata 20. XX wieku oznaczały odwrócenie starego porzšdku do góry nogami. Miejsce Art Nouveau zajmuje Art Deco, które w wyraźnej opozycji do poprzedniej epoki stało się nowym obliczem sztuki: malarstwa, architektury, grafiki, a w końcu także i fotografii. Był to jednoczeœnie czas wyzwolenia się kobiet z okowów poprzednich epok. Najbardziej widoczne było to na przykładzie mody. Zapoczštkowany przez Coco Chanel trend swobodnego odkrywania nóg i pokazywania dekoltu spotkał się z niesłychanš aprobatš młodych dam. Tak zwana ,,mała czarna”, dopasowana do sylwetki krótka sukienka z czarnej krepy lub jedwabiu, stała się non plus ultra codziennego ubioru.
Wraz z nowymi trendami w modzie zmieniała się diametralnie œwiadomoœć kobiet. Wyzwolone, uczestniczšce czynnie w życiu towarzyskim paryskich klubów, palšce papierosy i popijajšce trunki, zdarły ostatecznie z siebie spuœciznę poprzednich stuleci.
Walery, jakby tylko czekajšc na taki moment, wykorzystał właœnie ten tak œwieży i nieokiełznany jeszcze przejaw emancypacji do urzeczywistnienia swoich idei. Pojawiajš się pierwsze zdjęcia nagich modelek jego autorstwa. W tym przypadku posługiwał się on chętnie elementami secesji, wkomponowujšc półnagie modelki w sztafaż bogatej dekoracji. Widoczne jest to chociażby na przykładzie setek widokówek, a także, a może przede wszystkim, znakomitej serii portretów, którš wydał pod tytułem Etoiles et Beutes.
W 1926 roku pojawia się nad Paryżem nowa gwiazda, gwiazda której blask rozœwietla mroki paryskich scen. Josephine Beker, nazywana często ,,Czarnš Wenus” lub ,,Czarnš Perłš”, szokuje widzów swoim szalonym, nasyconym erotykš, tańcem w spódniczce składajšcej się jedynie z kiœci bananów. Swoje pierwsze triumfy œwięciła na deskach Folies Bergère, teatru, którego ,,nadwornym” fotografem w tym czasie był nie kto inny jak właœnie Walery. Zdjęcia Josephine Beker przynieœć miały mu tak wielkie uznanie, że trwale zapisały jego nazwisko w annałach historii fotografii.
Nieco jakby za kulisami tej jego oficjalnej pracy coraz częœciej ,,eksperymentuje” Walery z ciałem modelek. Rezygnuje on przy tym prawie kompletnie z rekwizytów, skupiajšc się na układzie ciała, na geœcie, próbujšc w ten sposób skonstruować dynamikę obrazu. Rezultaty były nowatorskie, czasami prawie szokujšce, niecodzienne i niespodziewane. Z powodów nie do końca wytłumaczalnych posługuje się on w tym czasie, i najczęœciej właœnie w przypadku tego typu zdjęć, pseudonimem Laryew. To pod tym przydomkiem wydaje on w latach 20. XX wieku znakomity album zawierajšcy sto heliograwiur. Portrety owe stanowiš z pewnoœciš apogeum twórczoœci Walerego. Na poczštku prawie niezauważone, stały się po latach tak sławne, że dzisiaj przeszły na stałe do mitologii aktu kobiecego.

Na obecnej wystawie prezentowany jest wybór kilkudziesięciu oryginalnych prac Walerego z wyżej wymienionego albumu, które, pokazywane w takiej iloœci, sš swoistš polskš premierš.

Zygmunt Wielowiejski


Zygmunt Wielowiejski
Urodził się w 1963 roku we Wrocławiu, gdzie spędził pierwsze 26 lat swojego życia. W 1989 roku wyjeżdża za granicę, gdzie do tej pory żyje i pracuje.
Od przeszło 16 lat kolekcjonuje starš, XIX-wiecznš, fotografię, zajmuje się także jej historiš. Sam siebie nie nazywa jednak historykiem fotografii, lecz raczej po prostu jej wielbicielem. Z pewnoœciš także jest goršcym zwolennikiem propagowania starej fotografii poprzez jej prezentowanie szerokiej rzeszy publicznoœci.
Od 15 lat jest członkiem Clubu Daguerre’a – międzynarodowego stowarzyszenia zrzeszajšcego kolekcjonerów, historyków fotografii, a także niektóre muzea fotograficzne. W fachowych czasopismach CD-Aktuell i Photo Antiquaria, a także periodyku Polskiej Akademii Nauk Dagerotyp, zamieszczał artykuły i recenzje o tematyce historyczno-fotograficznej.
Współorganizował wystawy tematyczne o XIX-wiecznej fotografii podróżniczej pt. Auf-Nahmen w :
Gut Sandbeck – 1999.
Hagen – 2001.
Vechta – 2003.
W 2005 roku wydał ksišżkę pt. Japonia na starej Fotografii.
Współorganizował wystawy w Polsce (Wrocław-2005, Ksišż-2006, Lublin-2007), na których prezentował japońskš fotografię XIX-wiecznš ze swoich zbiorów.
W 2008 roku pokazał ponad sto XIX-wiecznych zdjęć ze swoich zbiorów z obszarów Azji na wystawie pt. Podróż na Wschód w warszawskim Muzeum Azji i Pacyfiku.
We wrzeœniu 2008 roku wydał drugš ksišżkę pt. Gezeichnete Aufnahmen o XIX- wiecznej karykaturze o tematyce fotograficznej.
W 2009 roku prezentował stare zdjęcia z Japonii na wystawie w Zielonej Górze. Jest także członkiem Bremeńskiego Stowarzyszenia Fotograficznego. Wraz z tym klubem organizował i uczestniczył jednoczeœnie w wystawach zbiorowych fotografii współczesnej, m.in.
Parallelen – 1998.
Wasser – 1999.
Licht und Schatten – 2000.
Bögen, Kurven, Kreise – 2001.
Dächer – 2002.
Paare – 2003.
Scharf-Unscharf – 2005.
Märkte – 2008.
Oberflächen und Strukturen – 2009.
Obecnie zajmuje się odtwarzaniem historii fotografii we Wrocławiu i na Dolnym Ślšsku.


Zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmoœci Galerii 'Ciasna'